Telefonie voor het mkb

Homelab

Homelab: Asterisk, FreePBX of 3CX thuis testen

Asterisk, FreePBX en 3CX kom je alle drie tegen als iemand “een centrale” zegt. Ze draaien niet op dezelfde plek. Dit artikel zet naast elkaar wat je zelf in huis installeert, wat bij de leverancier draait, en welke test je thuis wel kunt doen zonder het nummer van de zaak te verhuizen.

Tekst bijgewerkt op 30 oktober 2026. Bronnen gecontroleerd op 30 oktober 2026. Uitgever: Telefonie voor het mkb.

In het kort

  • Asterisk is de centrale-software. FreePBX is een open-source-beheerlaag die Asterisk aanstuurt. 3CX SMB FREE is een dienst die bij 3CX draait, tot 10 gebruikers.
  • Een thuistest die het huis niet verlaat, is een virtuele machine met Asterisk of FreePBX en twee toestellen in hetzelfde netwerk. Zonder trunk en zonder geporteerd bedrijfsnummer.
  • direct_media staat in res_pjsip standaard op yes. In een thuisnetwerk loopt het geluid vaak toch via de centrale, omdat een directe brug NAT en privé-adressen niet overbrugt.
  • Zet het beheer niet op internet. Een verkeerd ingerichte centrale kan worden misbruikt.

Drie namen, drie plekken

De keuze begint niet bij een functielijst. Ze begint bij de vraag waar het programma draait en of een gesprek het huis verlaat. Een centrale die alleen twee softphones in de woonkamer laat bellen, is een lab. Dezelfde software met een SIP-trunk en een echt nummer is een aansluiting. Die grens geldt voor alle drie de namen.

Hoe een centrale in de cloud zich verhoudt tot een centrale die je zelf beheert, staat in Telefooncentrale in de cloud of zelf beheren. De volgorde om zo’n lab veilig op te zetten, zonder productiekeuze, staat in Homelab: zelf een VoIP-centrale testen. Wat SIP en een codec in een bedrijf betekenen, staat in Wat is VoIP voor bedrijven.

Waar Asterisk, FreePBX en 3CX draaien in een thuistest
Pakket Wat het is Waar een thuistest draait Gewone telefoonnummers
Asterisk Centrale-software die je zelf installeert en configureert. Op een computer of virtuele machine van jou, bij voorkeur alleen in het thuisnetwerk. Zitten er niet bij. Een trunk is een aparte koppeling en haalt het lab uit het gesloten netwerk.
FreePBX Een grafische beheerlaag die Asterisk aanstuurt. Het merk is van Sangoma. Op diezelfde eigen machine. Je beheert Asterisk via de interface in plaats van alleen via configuratiebestanden. Ook niet inbegrepen. De interface maakt een trunk niet overbodig.
3CX SMB FREE Een editie die 3CX host, volgens de SMB-pagina “free forever”, tot 10 gebruikers, zonder contract. Niet in de meterkast. De dienst draait bij 3CX. Jouw toestellen maken verbinding met die dienst. Niet inbegrepen. De pagina zegt dat je een SIP-trunk nodig hebt. “From as little as $1/month” is een voorbeeld op die Engelse pagina, geen Nederlands tarief.
3CX, zelf gehost De PBX-pagina beschrijft een editie die je op Windows of Linux zet, bij jou of in een cloud die jij kiest. Kan op een eigen machine. Dat is een andere test dan SMB FREE. Eigen nummers via een trunk van de lijst die 3CX ondersteunt. Ook dan verlaat het gesprek je lab.

We hebben geen ranglijst gemaakt. Een interface die je prettig vindt, zegt niets over de storingsafspraak of over 112. Die onderwerpen horen bij een productiekeuze, niet bij een avond uitproberen.

Asterisk

Asterisk is de software die toestellen registreert, gesprekken opzet en het geluid doorgeeft of doorverbindt. De broncode staat op GitHub in asterisk/asterisk. De README daar verwijst naar de documentatie op docs.asterisk.org. De homepage asterisk.org gaf bij onze controle een blokkade en geen leesbare tekst. We gebruiken de documentatie en de GitHub-repository als bron, niet de homepage.

In de documentatie van res_pjsip staat de optie direct_media standaard op yes. Dat betekent dat Asterisk mag proberen het geluid rechtstreeks tussen de twee toestellen te laten lopen, terwijl de signalering via de centrale blijft. De pagina over bridges beperkt die route. Een remote native bridge ontstaat alleen als beide kanten het ondersteunen én de toestellen niet achter NAT zitten of privé-adressen gebruiken die de andere kant niet kan bereiken. Twee telefoons in een gewoon thuisnetwerk hebben vaak precies zulke adressen. Het geluid gaat dan alsnog door de centrale, ook al staat de optie op yes. Reken daarop als je “waarom zie ik verkeer op de server” probeert te begrijpen.

Oudere handleidingen hebben het over directmedia in chan_sip. Dat is een ander stuurprogramma, met een andere optienaam. Een nieuwe labinstallatie gebruikt doorgaans PJSIP. Meng de twee opties niet in één configuratie omdat een forumbericht de oude naam noemt.

De pagina Important Security Considerations waarschuwt dat een onzorgvuldige configuratie ongeoorloofd gebruik mogelijk maakt, met hoge kosten als gevolg. Dat is de reden dat dit artikel geen installatieklikpad is en geen lijst met poorten die je op de router openzet. Wie de documentatie naast de installatie legt, leest daar welke accounts, welke netwerken en welke kiesregels het risico beperken. Een lab dat alleen in huis bereikbaar is, vermijdt het grootste deel van dat risico doordat de centrale geen route vanaf internet heeft.

FreePBX

FreePBX is geen tweede centrale naast Asterisk. De README van FreePBX/framework, tak 17.0, noemt het een open-source-interface die Asterisk bestuurt en beheert. In die README staan Asterisk 18 tot en met 22 en de GPL-licentie voor die software. Het handelsmerk FreePBX is van Sangoma. Controleer de licentie van de versie die je daadwerkelijk downloadt; een README van één tak is niet automatisch de tekst van elke installatie-image.

freepbx.org gaf bij controle geen leesbare pagina. wiki.freepbx.org stuurde door naar de Sangoma-kennisbank, die een cookiemuur toonde. Wat hier over FreePBX staat, komt uit de GitHub-README. Het praktische verschil met kale Asterisk is de beheerpagina: toestellen en een belregel maak je in een webinterface, de gesprekken lopen door Asterisk. Een prijslijst van betaalde modules hebben we niet gelezen, dus die bedragen staan hier niet. Houd de webinterface in het thuisnetwerk.

3CX

3CX beschrijft op de SMB-pagina een editie SMB FREE: gehost door 3CX, tot 10 gebruikers, “free forever”, zonder contract. Dat is een dienst op hun platform. Je toestel of softphone meldt zich daar aan. Het is geen virtuele machine die je in huis uit kunt zetten en die dan geen verkeer meer naar buiten stuurt. Voor een test “blijft alles in mijn netwerk” is deze editie dus de verkeerde vorm, ook al is het gebruik van de centrale zelf volgens die pagina gratis.

Nummers zitten er niet bij. De SMB-pagina zegt dat je een SIP-trunk nodig hebt omdat 3CX geen nummers levert. Het voorbeeld “from as little as $1/month”, met voorbeelden voor de VS en het VK, is een zin op die Engelse pagina, stand 30 oktober 2026. Het is geen tarief voor een Nederlandse trunk en geen prijs die wij hebben omgerekend. Marketingzinnen op de homepage, zoals aantallen klanten of een procent “goedkoper”, nemen we niet over als feit.

De PBX-pagina beschrijft daarnaast een centrale die je zelf host op Windows of Linux, bij je op locatie of in een cloud. Nummers neem je mee via een SIP-trunk die op hun ondersteunde lijst staat. Dat is de variant die wél op een eigen machine kan staan. Hij lijkt dan meer op een FreePBX-lab, met één belangrijk verschil: zodra de trunk geregistreerd is, kunnen externe gesprekken kosten maken en kan een fout in de kiesregels dat ook.

De beveiligingspagina noemt Debian 12 als basis, met nginx, OpenSSL en PostgreSQL meegeleverd. De gehoste editie werkt 3CX zelf bij. Een zelf gehoste installatie bijwerken is jouw taak. Dezelfde pagina noemt aanmelden via Google en via Microsoft 365. De Debian-installatiehandleiding op www.3cx.com/docs/manual/installing-debian/ gaf een 404, dus die stappen staan hier niet.

Wat een thuistest wel beantwoordt

Een gesloten lab beantwoordt een beperkte set vragen. Kunnen twee toestellen zich registreren? Gaat een intern gesprek over? Hoor je beide kanten? Blijft een gesprek staan als je de beheerpagina ververst? Komt een doorschakeling tussen twee toestellen aan? Dat zijn de vragen waarmee je de begrippen uit de andere artikelen herkent.

Het lab zegt niets over de reactietijd van een aanbieder, over nummerbehoud of over het adres dat 112 ziet. Een computer met een centrale erop is wel een server in het thuisnetwerk. Zet hem uit als je klaar bent, of zet hem in een apart netwerkdeel. Een VLAN is daar een gebruikelijk middel voor. De homelab-gids zet die volgorde uiteen. Routerstappen staan hier niet.

Checklist

  • De vraag van de avond is opgeschreven: alleen twee interne toestellen, of ook een trunk.
  • Bij “alleen intern”: Asterisk of FreePBX op een machine van jou. Geen 3CX SMB FREE, want die draait bij 3CX.
  • Bij zelf gehoste 3CX: je weet dat dit een andere editie is dan SMB FREE, en dat een trunk het lab opent.
  • Geen port-forward naar SIP of naar de beheerpagina.
  • Wachtwoorden van toestels en beheerder zijn niet de standaardwaarden uit een handleiding.
  • Twee softphones in hetzelfde netwerk als de centrale, niet één op gast-wifi en één via een vpn.
  • Geen bedrijfsnummer, geen portering, geen 112-testgesprek.
  • Als je toch een trunk neemt: een nieuw testnummer, en een aanbieder die zegt of een vast IP verplicht is.
  • Eén back-up gemaakt en één keer teruggezet, voordat je de opstelling vertrouwt.
  • De licentie van de gedownloade FreePBX- of 3CX-versie gelezen. Geen moduleprijs aangenomen die hier niet staat.

Stappen voor een gesloten lab

  1. Kies de vraag. “Ik wil twee telefoons in huis elkaar laten bellen” past bij Asterisk of FreePBX zonder trunk. “Ik wil de gehoste 3CX-interface zien” is een account bij 3CX, geen installatie in huis, en hoort dan ook geen bedrijfsnummer te krijgen.
  2. Zet één virtuele machine in het thuisnetwerk. Geef hem geen doorgestuurde poorten op de router. Noteer het adres, zodat je later weet wat je uitzet.
  3. Installeer één pakket en blijf daarbij. Een avond waarop Asterisk, FreePBX en een zelf gehoste 3CX door elkaar draaien, levert geen schonere conclusie op. Volg de documentatie van dat pakket voor de installatie. Dit artikel vervangt die documentatie niet.
  4. Maak twee toestelaccounts. Registreer twee softphones die in hetzelfde LAN zitten. Bel van de ene naar de andere. Beide kanten moeten spraak horen.
  5. Verwacht niet dat direct_media=yes betekent dat de server geen audio ziet. Lees de bridge-pagina erbij. Achter NAT of met privé-adressen blijft de centrale vaak in het audiopad. Dat is normaal gedrag in een thuisnetwerk, geen defect dat je met een port-forward moet “oplossen”.
  6. Hoor je maar één kant zodra het gesprek via de router gaat, dan is SIP ALG een bekende oorzaak: de signalering komt aan en het geluid niet. Zet de centrale dan terug naar hetzelfde LAN als de toestellen. Open niet de firewall om het symptoom te omzeilen.
  7. Maak een back-up volgens de documentatie van het pakket en zet die terug op een lege proef, of in ieder geval zo dat je weet welk bestand de configuratie is. Een back-up die je nooit terugzet, is een map.
  8. Zet de machine uit of isoleer hem als de avond voorbij is. Een vergeten centrale in huis blijft een server op het thuisnetwerk.

Als je toch een trunk wilt proberen

Een trunk laat zien hoe een centrale zich bij een aanbieder registreert. Gebruik een nieuw nummer en laat het nummer van de zaak waar het is. Vraag of de aanbieder een vast publiek IP-adres eist; een wisselend thuisadres kan de registratie stilleggen. Dat is een vraag aan de aanbieder, geen ACM-regel. Vraag welk adres bij 112 hoort en bel 112 niet als controle.

Een lab beantwoordt niet welke centrale voor het bedrijf goedkoper is. Die posten staan in Cloud of eigen centrale: kosten en keuzes. Houd de kiesregels klein. Een centrale die internationale nummers onbeperkt accepteert, is het scenario uit de Asterisk-beveiligingspagina. Zonder trunk kan een lab alleen intern bellen. Bij 3CX SMB FREE is het gratis deel de gehoste centrale tot 10 gebruikers, niet het gesprek naar een Nederlands nummer. Reken het dollarvoorbeeld niet om. De afspraak over bronnen staat op Over en contact.

Veelgestelde vragen

Welk pakket is het beste voor thuis?

Dat hangt af van waar de software moet draaien. Asterisk en FreePBX installeer je zelf, bijvoorbeeld in een virtuele machine die in huis blijft. 3CX SMB FREE draait bij 3CX, tot 10 gebruikers, en niet op een server in de meterkast. Andere 3CX-edities kun je volgens de PBX-pagina wel zelf hosten op Windows of Linux. We rangschikken ze niet.

Is 3CX SMB FREE een programma dat ik op mijn pc zet?

Nee. Op de SMB-pagina staat dat deze editie door 3CX wordt gehost, zonder contract, tot 10 gebruikers. Voor bellen naar gewone nummers heb je een SIP-trunk nodig, omdat 3CX zelf geen nummers levert. Het bedrag “from as little as $1/month” op die Engelse pagina is geen Nederlands tarief.

Is FreePBX hetzelfde als Asterisk?

Nee. De README van FreePBX/framework beschrijft FreePBX als een open-source-interface die Asterisk aanstuurt en beheert. Asterisk is de centrale. FreePBX is een beheerlaag erbovenop. Het merk FreePBX is van Sangoma. Controleer de licentie van de versie die je installeert; we hebben geen prijslijst van betaalde modules gelezen.

Mag het bedrijfsnummer op deze test?

Nee. Een lab neemt geen geporteerd bedrijfsnummer aan. Externe gesprekken vragen een trunk en maken van de test een aansluiting waarop kosten, misbruik en 112 meetellen. Gebruik interne toestelnummers, of een nieuw testnummer dat nergens op gedrukt staat.

Waarom gaat het geluid soms toch via de centrale, terwijl direct media aanstaat?

In res_pjsip staat direct_media standaard op yes. De Asterisk-documentatie over bridges zegt dat een remote native bridge alleen ontstaat als beide kanten dat ondersteunen en de toestellen niet achter NAT of privé-adressen zitten die de ander niet kan bereiken. In een thuisnetwerk loopt het geluid daardoor vaak alsnog via de centrale. Het oudere stuurprogramma chan_sip gebruikt de optie directmedia; dat is een ander stuurprogramma.

Mag ik de beheerpagina vanaf internet openzetten om te oefenen?

Nee. De beveiligingspagina van Asterisk waarschuwt dat een verkeerde configuratie ongeoorloofd gebruik en hoge kosten mogelijk maakt. Zet SIP en het beheer niet met een port-forward op internet. Deze pagina geeft daar bewust geen stappen voor.

Bronnen

Gecontroleerd op 30 oktober 2026. We linken naar de pagina van de organisatie zelf. Dit is een samenvatting voor oriëntatie, geen juridisch, fiscaal of aankoopadvies.